Klimaatsceptici krijgen geen poot aan de grond bij de opperrechters van Virginia

De tekening bij dit stuk is van Marije Mooren

Wie het een beetje volgt, weet dat de strijd tussen de klimaatwetenschap en de anti-klimaatwetenschap in de VS al een tijd niet alleen meer op internet en andere media wordt gevoerd, maar ook in de rechtszaal. In nogal wat rechtszaken is Michael Mann op één of andere manier betrokken. Dat heeft niet zo veel met zijn persoon of de kwaliteit van zijn werk te maken; het is een gevolg van wat Mann zelf de Serengeti strategie noemt. In plaats van de aanvallen op de volledige groep van klimaatwetenschappers – dat zijn er vele duizenden – te richten probeert men, zeker als het om laster of verdachtmakingen gaat, een of enkele individuen uit de groep te isoleren. Zoals leeuwen op de savanne niet een hele kudde proberen te vangen, maar één dier dat ze uit de kudde isoleren.

Mann is ooit als slachtoffer van deze strategie uitgekozen omdat hij hoofdauteur was van het artikel waarin de welbekende hockeystick werd gepubliceerd, en die hockeystick was in 2001 zeer prominent aanwezig in de berichtgeving van tal van media over het derde “assessment report” van het IPCC. De hockeystick werd een symbool voor het opwarmende klimaat, en daarmee werd Mann voor degenen die de (menselijke invloed op de) opwarming bagatelliseren het symbool van de wetenschap die zij met alle mogelijke middelen proberen te bestrijden. Dat Mann er niet het karakter naar heeft om zomaar over zich heen te laten lopen, heeft het vuurtje waarschijnlijk nog wat opgestookt.

atiattack

De aanleiding voor de rechtszaak waarin het Hooggerechtshof van de staat Virginia afgelopen donderdag uitspraak deed, laat er geen twijfel over bestaan dat er een hetze tegen Mann wordt gevoerd. De “conservatieve denktank” American Tradition Institute (ATI, in 2013 omgedoopt tot Energy & Environment Legal Institute, na in opspraak te zijn geraakt wegens verdenkingen van corruptie en witwaspraktijken) had aan de universiteit van Virginia simpelweg gevraagd om alle documenten waar Mann aan had meegewerkt en die hij had ontvangen in de periode dat hij daar werkzaam was. Men vroeg niet om documenten die met een specifiek onderzoek te maken hadden, of uit een bepaalde periode, maar gewoon om alles. Er is maar één logische reden voor die open vraag: ze wisten in de verste verte niet wat ze zochten; ze wilden gewoon zo veel mogelijk documenten krijgen in de hoop daar iets in te vinden om tegen Mann te gebruiken. Dat had best kunnen lukken: wie schrijft er nu nooit eens iets in een mailtje dat anders uit te leggen is dan het bedoeld is? Of iets dat bij nader inzien niet zo verstandig is? En zelfs als ze op die manier niets hadden kunnen vinden, hadden ze er met wat creativiteit nog wel wat van kunnen maken. In een update van haar blogpost over deze rechtszaak laat Sou van Hotwhopper nog eens een voorbeeld zien hoe dat werkt: twee quotes uit twee verschillende mails worden in omgekeerde chronologische volgorde achter elkaar geplakt, met de suggestie dat het uit één mail komt.

De universiteit gaf het ATI de gevraagde documenten niet, waarop het ATI naar de rechter stapte. Het Hooggerechtshof van Virginia stelde de universiteit afgelopen donderdag in het gelijk. Unaniem. Dat laatste lijkt misschien niet zo belangrijk, maar het is wel degelijk een flinke tegenslag voor de klimaatsceptici die hun hoop op de rechter hadden gesteld. Om dat te begrijpen is het belangrijk om te weten dat de rechtspraak in de VS politieker is dan bij ons. Opperrechters worden door de politiek benoemd; die benoemingen zijn voor partijen een mogelijkheid om gedurende de hele zittingsperiode van zo’n rechter invloed te houden. De partijen proberen, zeker met de huidige sterk gepolariseerde politieke verhoudingen, dit maximaal uit te buiten, door als ze de kans krijgen een rechter te benoemen die zijn interpretaties van de wet zo ver mogelijk door wil laten buigen in de richting van de partij-ideologie.

Virginia is van oudsher een conservatieve, zuidelijke staat. Dat is wel iets aan het veranderen, vooral door de toenemende invloed van de voorsteden van Washington D.C. in het noordoosten, maar er is nog steeds een sterke conservatieve basis. En die conservatieve basis houdt niet van klimaatwetenschap, zo is recent meerdere keren gebleken. Zo kon openbaar aanklager Ken Cuccinelli in naam van Virginia jarenlang een heksenjacht voeren tegen (alweer) Michael Mann. En het Huis van Afgevaardigden van de staat deed wetenschappelijke termen als “klimaatverandering” en “zeespiegelstijging” in de ban, omdat het “linkse codewoorden” zouden zijn. Volgens een onderzoek uit 2012 neigt het Hooggerechtshof van Virginia naar de conservatieve kant. Dat de klimaatsceptici geen enkele opperrechter uit Virginia aan hun kant kregen, wijst op een grote inschattingsfout van hun kant. Dat moet hard aangekomen zijn. Ze zouden er deze les uit kunnen leren: hevig wensdenken loopt meestal af met een pijnlijke teleurstelling.

Natuurlijk wordt er op de welbekende blogs geklaagd over hoe deze uitspraak ten koste zou gaan van de transparantie van de (door de overheid bekostigde) wetenschap. Helemaal onterecht zijn die klachten niet. Maar de hoge rechters van Virginia wijzen op de andere kant van de medaille, die volgens hen hier prevaleert: de academische vrijheid. Als het ATI zijn zin krijgt, gaat dat volgens het Hof ten koste van onder meer de vrije gedachtevorming en expressie.

Wetenschappers moeten hun gedachten vrijelijk kunnen laten stromen, ook in de communicatie met collega’s, zonder bang te hoeven zijn dat ze later op elk zinnetje gepakt kunnen worden. Het gaat hier dus, zoals zo vaak, om de afweging tussen twee principes: transparantie versus academische vrijheid. Ik ben geen jurist, maar het lijkt me helder dat de uitspraak anders uit had kunnen vallen als het ATI het (maatschappelijk) belang van hun verzoek enigszins overtuigend had kunnen motiveren. Dat dat niet gelukt is zou een blunder van de juristen van het ATI genoemd kunnen worden. Aan de andere kant: het is knap lastig om iets overtuigend te motiveren als er simpelweg geen redelijk motief is.

Mocht de transparantie van het wetenschappelijk onderzoek al onder druk staan, dan is het veel te gemakkelijk om de schuld bij de rechters, of bij Michael Mann of bij de universiteit van Virginia te leggen. Degenen die misbruik maken van regels die openheid moeten waarborgen – of het ze nu te doen is om geld (zoals in Nederland gebeurt met de WOB), of om een hetze tegen een wetenschapper, of nog iets anders – zijn een veel grotere bedreiging voor de transparantie.

4 Reacties op “Klimaatsceptici krijgen geen poot aan de grond bij de opperrechters van Virginia

  1. Hans, dank voor je mooie blogstuk en veel dank aan Marije Mooren voor de tekening. Michael Mann staat op de uitkijk en Aarde verdedigt zich tegen de ATI-tjes, het is prachtig.🙂

    Voor degenen die iets meer over de juridische details en de achtergronden willen lezen (die zaak liep al sinds 2011), is het volgende blogstuk een aanrader:

    http://www.climatesciencewatch.org/2014/04/17/virginia-supreme-court-rejects-atis-demand-for-climate-scientists-email/

    De site Climate Science Watch verdiept zich vooral in wetgeving en juridische aspecten rondom klimaatwetenschap. Hun blog bevat ook linkjes naar eerdere artikelen waar de oorspronkelijke eis van ATI en eerdere uitspraken van de rechters in Virginia te vinden zijn.

    De Union of Concerned Scientists heeft dit heldere artikel: Virginia Supreme Court Unanimously Supports Academic Freedom.

    Demanding private email correspondence among scientists is the 21st Century equivalent to eavesdropping on conversations around the water cooler. All of us need safe space to develop ideas and open them up to scrutiny so that we can make them better.

    The Court quotes liberally from a brief submitted by UVa Provost John Simon: “For faculty at public institutions such as the University of Virginia,” wrote Simon, “Compelled disclosure of their unpublished thoughts, data, and personal scholarly communications would mean a fundamental disruption of the norms and expectations which have enabled research to flourish at the great public institutions for over a century.”

    Precies.

  2. G.J. Smeets

    Hans,
    je stelt dat klachten over de uitspraak van de Opperste Rechters in Virginia, als zou die ten koste gaan van de transparantie van met belastinggeld betaalde wetenschap, niet helemaal onterecht zijn.
    Kun je dat “niet helemaal onterecht” toelichten? Me lijkt dat transparantie van de wetenschap voldoende gewaarborgd is a) door openbaarheid van de boekhouding van een universiteit, en b) door de normale methodologische verantwoording in elke wetenschappelijke publikatie van een gepubliceerd onderzoek.

  3. Hans Custers

    Goff,

    Misschien was die formulering niet zo handig. Ik wilde ermee zeggen dat de uitspraak bepaalde grenzen stelt aan de transparantie. Transparantie is dus niet zo belangrijk dat het boven alle andere principes en belangen gaat. De transparantie is nu dus minder groot dan hij had kunnen zijn, als het ATI zijn zin had gekregen. Mijn formulering wekt mogelijk de suggestie dat ik klachten daarover niet helemaal onterecht zou vinden, maar dat is niet zo. Ik vind het volledig terecht dat de rechters de academische vrijheid meewegen.

  4. G.J. Smeets

    Hans,
    een beetje late reactie op je antwoord: het is me duidelijk.
    Overigens kan ik me vinden in je observatie dat de jurist van ATI wellicht betere kaarten had gehad indien hij het maatschappelijke belang van het verzoek had weten te motiveren. Maar zoals je zegt: op grond waarvan?
    Merk daarbij op dat het hof zijn afwijzende oordeel motiveert met de redenering dat volledige openbaarheid van de stukken de universiteit op meerdere terreinen zou schaden:

    “In the context of the higher education research exclusion, competitive disadvantage implicates not only financial injury, but also harm to university-wide research efforts, damage to faculty recruitment and retention, undermining of faculty expectations of privacy and confidentiality, and impairment of free thought and expression.”

    Daarmee zet de rechter het bedrijven van (klimaat)wetenschap in de maatschappelijke context en dat lijkt me wel o.k.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s