Hoe zit het nu met orkanen en klimaatverandering?

Met het actieve orkaanseizoen op de Atlantische Oceaan duikt in de media regelmatig de vraag op of er een verband is met klimaatverandering. Dat is een ingewikkelde kwestie. De wetenschappers die hier antwoord op geven begeven zich dan ook op glad ijs: het is niet zo makkelijk om hier een toegankelijk verhaal over te houden en tegelijkertijd recht te doen aan alle nuances. Het is dan ook niet zo moeilijk om op basis van wat soundbytes de indruk te wekken dat de opvattingen van verschillende deskundigen diametraal tegenover elkaar staan. Zo zei orkaandeskundige Phil Klotzbach (van het Tropical Meteorology Project van Colorado State University) in een interview met de Amerikaanse publieke radio NPR dit:

When it comes to climate change’s impacts on the storm – so most the theoretical models really don’t see any change in the frequency, perhaps even going down a little bit. They say maybe the storms will get slightly more intense. But I typically look at the observations. I don’t do much theoretical modeling. And in the observations, it’s just really too hard to say.

En klimaatonderzoeker Michael Mann zegt in een opiniestuk in The Guardian:

We can’t say that Hurricane Harvey was caused by climate change. But it was certainly worsened by it.

Is het nu een zekerheid, of is het moeilijk om er iets over te zeggen? Het merkwaardige is dat het allebei in zekere zin klopt, en dat geen van beide beweringen echt in tegenspraak is met wat het IPCC (het plaatje bovenaan dit stuk is gepikt van David Appell) hierover schrijft. Klotzbach en Mann leggen andere accenten omdat ze de kwestie vanuit een andere invalshoek benaderen. En dat heeft dan weer alles te maken met hun eigen onderzoeksgebied. Kort gezegd: de invalshoek van Klotzbach is probabilistisch, die van Mann is deterministisch.

Phil Klotzbach verzamelt en analyseert data over tropische cyclonen. Als er iets verandert in bijvoorbeeld het aantal tropische cyclonen, of in de intensiteit ervan, dan moet dat na verloop van tijd zichtbaar worden in die data. Met de nadruk op: na verloop van tijd. Want zoals hier wel vaker is gezegd: extreme gebeurtenissen zijn per definitie zeldzaam, data zijn dus schaars en daarom kan het lang duren voordat een trend in die data duidelijk – statistisch significant – zichtbaar wordt. Dat geldt zeker voor orkanen, mede vanwege de grote verschillen tussen orkaanseizoenen en individuele orkanen. Klotzbach constateert dat de invloed van klimaatverandering op orkanen nog niet aantoonbaar blijkt uit zijn data. En daar valt weinig tegenin te brengen. Gelukkig maar, want als die invloed nu al duidelijk zichtbaar zou zijn zou dat betekenen dat de veranderingen bijzonder snel gaan.

Mann kijkt naar oorzaak en gevolg. Hij stelt een aantal simpele gevolgen van het opwarmende klimaat vast, die ontegenzeggelijk invloed hebben op een orkaan of op de schade die wordt aangericht.

  • De gestegen zeespiegel zorgt voor een hogere stormvloed, die verder landinwaarts kan komen.
  • De hoeveelheid waterdamp die lucht kan bevatten neemt sneller dan lineair toe met de temperatuur. Er kan dus ook meer waterdamp condenseren als warme lucht verzadigt raakt, waardoor de intensiteit van neerslag toeneemt. Dit volgt uit de Clausius-Clapeyronvergelijking, maar het is ook overal zichtbaar in de echte wereld: de hoosbuien die we hier in de zomer regelmatig zien komen niet voor in de winter en in de tropen is neerslag vaak nog veel extremer.
  • Warm zeewater is de energiebron van een orkaan. Hoe warmer het zeewater, hoe meer energie en hoe krachtiger een orkaan kan worden. Volgens een onderzoek uit 2012 zou de maximale windsnelheid van orkanen in de noordelijke Atlantische Oceaan met bijna 30 km/h toe kunnen nemen per graad stijgen van de temperatuur van het oceaanoppervlak.

Het stuk van Mann in The Guardian is dus allerminst alarmistisch. (Met uitzondering van de kop, maar die komt van een koppenmaker van The Guardian en niet van Mann.) Het is uiterst waarschijnlijk dat de drie hierboven genoemde factoren hebben bijgedragen aan de risico’s en de schade van orkaan Harvey. Omdat ze elkaar kunnen versterken – zowel stormvloed als extreme neerslag dragen bij aan overstromingen en een sterkere wind betekent een hogere stormvloed en meer aanvoer van met waterdamp verzadigde lucht – zou het gezamenlijke effect groter kunnen zijn dan de verandering van de factoren op zich. Mann noemt het kort, maar blijft er terughoudend over. Als hij er werkelijk op uit was geweest om de invloed van klimaatverandering zwaar aan te zetten had hij nog wel wat andere dingen kunnen noemen waar in de wetenschap nog over wordt gedebatteerd. Een artikel van Kerry Emanuel uit 2005 bijvoorbeeld, waarin wordt geconstateerd dat de totale hoeveelheid energie die vrijkomt bij tropische cyclonen toeneemt, evenals de levensduur. Het is niet onaannemelijk dat de afmetingen van een cycloon, en daarmee het gebied dat wordt getroffen, toenemen door de grotere warmte-inhoud van de oceanen.

Wel noemt Mann nog de mogelijke invloed van een veranderde atmosferische circulatie op het gedrag van orkaan Harvey. Die zou er aan bijgedragen kunnen hebben dat Harvey dagenlang boven Texas bleef liggen. Het gevolg was dagenlange extreme neerslag in hetzelfde gebied, wat in belangrijke mate bepalend was voor de schade. Ook hierover woedt in de wetenschap nog een stevig debat en dat verzwijgt Mann zeker niet.

Wat in elk geval vaststaat: klimaatverandering veroorzaakt geen orkanen, maar kan orkanen wel op veel manieren beïnvloeden en verhevigen. Zeespiegelstijging en opwarming van atmosfeer en oceaan hebben op dit moment hoogstwaarschijnlijk al invloed, al is de aantoonbare invloed vrij beperkt. Als het klimaat verder opwarmt zal die invloed hoe dan ook toenemen. Over andere factoren bestaat vooral nog veel onzekerheid. Onzekerheid die niet zomaar te interpreteren is als goed nieuws. Niet alleen omdat niet uit te sluiten valt dat orkanen sneller zullen toenemen in kracht, of omvang, of hoeveelheid neerslag dan nu wordt verwacht. Ook het gedrag (levensduur, pad, snelheid) zou kunnen veranderen. Hoe meer onzekerheid en onvoorspelbaarheid, hoe moeilijker het is om voorbereid te zijn op wat er kan gebeuren. Ook dat draagt bij aan het risico.

Tenslotte nog wat links met meer informatie over het huidige klimaatseizoen in de Atlantische Oceaan en over klimaatverandering en orkanen:

Inside Climate News: 6 Questions on Hurricane Irma, Harvey and Climate Change

Potsdam Institute for Climate Impact Research: Storm Harvey: impacts likely worsened due to global warming

NOAA Geophysical Fluid Dynamics Laboratory: Global Warming and Hurricanes

EPA Climate Change Indicators: Tropical Cylone Activity

Advertenties

8 Reacties op “Hoe zit het nu met orkanen en klimaatverandering?

  1. Kerry Immanuel (MIT) over Hurricanes – 50 munten video college op youtube (How do Hurricanes Respond to Climate Change?) met daaronder links naar nog meer leerzaams van hem.

  2. Hans, bedankt voor het artikel en mrooijer, dat college van Emanuel is echt goed, bijzonder leerzaam.

  3. Leuke video! Maar op 15:42 zie ik geen trend naar intensere orkanen. En veel van de andere grafieken zijn eerder op modellen gebaseerd dan op historie/observaties. En b.v. een verschuiving van het orkaan epicentrum naar verder weg van de Evenaar lijkt me goed nieuws: orkanen in Guatemala of St Maarten ruilen voor orkanen in Florida of Texas lijkt me beter voor de mensheid als geheel. Ook hier lijkt de grootste schadevergroter bevolkingsexplosie en niet opwarming. Scenarios met 1m zeespiegelstijging zijn zowiezo wat onrealistisch (per 2100 als mijn kind 93 jaar oud is). DeltaPlan NL rekent met meer dan hoogste KNMI scenario (85cm) namelijk 120cm in 2100. Feitelijk is NL dus heel goed in staat om zeespiegelstijging en de incidentie van stormvloeden te pareren. Waarom Bangladesh niet? Vanwege global warming of omdat het daar veel te veel mensen zijn die in een achterlijke cultuur van Islam leven en zichzelf niet voldoende kunnen organiseren om dijken te bouwen? Welk probleem ging u aanpakken met climate finance uit Parijs akoord? (Geld corrumpeert?)

  4. @Thijs Cobben

    “Maar op 15:42 zie ik geen trend naar intensere orkanen.”
    De grafiek die daar getoond wordt uit Donnelly & Woodruff 2007 gaat over de relatie tussen El Nino’s, de West Afrikaanse moesson en orkaan activiteit. De grafiek gaat daarbij tot 0 BP wat 1950 AD is.
    http://www.nature.com/nature/journal/v447/n7143/abs/nature05834.html

    “En veel van de andere grafieken zijn eerder op modellen gebaseerd dan op historie/observaties.”
    Tja, als je iets over de toekomst wilt zeggen moet je het met modelberekeningen doen. Observaties van de toekomst zijn nogal schaars.

    “Scenarios met 1m zeespiegelstijging zijn zowiezo wat onrealistisch..”
    Dat hangt af van de mate van opwarming die wij nog zullen bewerkstelligen, onrealistisch zijn ze helaas echter niet. Bij het business-as-usual scenario is 1 meter zeespiegelstijging wat men zo ongeveer gemiddeld verwacht. Er zijn artikelen die bovengrenzen rapporteren van meer dan 2 meter in 2100. Zie:
    https://klimaatverandering.wordpress.com/2017/08/07/versnelt-de-zeespiegelstijging-deel-1/

    “Vanwege global warming of omdat het daar veel te veel mensen zijn die in een achterlijke cultuur van Islam leven en zichzelf niet voldoende kunnen organiseren om dijken te bouwen?”
    AUB dit soort denigrerende kwalificaties over andere culturen hier in het vervolg niet meer achter te laten.

  5. Zie onderstaande grafiek van Zeke Hausfather ter illustratie van de tekst uit het blogstuk:
    “Warm zeewater is de energiebron van een orkaan. Hoe warmer het zeewater, hoe meer energie en hoe krachtiger een orkaan kan worden.”

  6. Je kon er natuurlijk de klok erop gelijk zetten, dat veel CO2 believers de recente hurricanes zouden aangrijpen om hun “gelijk” te halen in de nog steeds doorgaande discussie over wat nu wel en niet waar is van het CO2 verhaal in de “strijd” tegen global warming.

    Gelukkig ook wat meer gefundeerde en gebalanceerde wetenschappelijke reacties, die aangeven dat dit “helaas” niet zo simpel is. We boeken dus enige vooruitgang, dat is bemoedigend voor de echte wetenschap, en minder leuk voor de nogal emotionele doemdenkers over het klimaat.

    [Het vervolg van deze reactie is een herhaling van een eerdere gish gallop aan onzin en daarom verwijderd.- JH]

  7. Orkaan Maria ontwikkelde zich gisteren binnen en dag van een categorie 1 tot een categorie 5 orkaan. Er was wat discussie op Twitter of orkanen zich in een warmer klimaat sneller kunnen ontwikkelen en of dat al zichtbaar is in de data. Zeke Housfather heeft dat laatste uitgezocht. Conclusie: geen statistisch significante versnelling.

    Het plaatje laat ook mooi zien dat het door de grote spreiding van data nog lang kan duren voordat een eventuele statistisch significante trend zichtbaar wordt.

  8. “No significant evidence that hurricanes are intensifying faster in recent years, but hard to know for sure given limited data points.” (Zeke Hausfather)

    Hij zal het wetenschappelijk bewijs aan zijn kant hebben maar ik lees dit orkaanseizoen wel vaak zoiets als:

    “This is an event that will be damaging to the infrastructure, that will be catastrophic,” Rosselló said. “Never before has an event like this happened. It is projected to be the worst atmospheric event in a century in Puerto Rico and if we do not take precautions we will have life loss situations that we could avoid. Our only focus right now should be to make sure we save lives.”
    https://www.theguardian.com/world/hurricane-maria

    Is het een uitzonderlijk orkaanseizoen?

    Lieuwe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s