Tagarchief: Frits Bolkestein

De klimaatmythes van Frits Bolkestein

temperatuurtrend

Er wordt wel eens gezegd dat politici die tijdens hun actieve loopbaan regelmatig stevige uitspraken doen, op latere leeftijd een stuk milder worden. Dat dat niet altijd opgaat bewijst Frits Bolkestein met een blog bij Elsevier. Hij laat zien dat hij een radicale anti-wetenschapsactivist is geworden. Zijn verhaal is volledig gebaseerd op oeroude, tot op de draad versleten mythes, die maar blijven rondzingen in een bepaald hoekje van het internet. Het soort mythes dat sinds enkele maanden nepnieuws heet.

Laat ik vooropstellen dat het iedereen vrij staat om voor of tegen milieu- en klimaatmaatregelen te pleiten. Maar wie zijn pleidooi volledig ophangt aan drogredenen, verdraaiingen en halve waarheden, wekt vooral de indruk ernstig verlegen te zitten om goede argumenten. Van een door de wol geverfde politicus als Bolkestein zou je iets beters mogen verwachten.

Karakteristiek voor het verhaal van Bolkestein is hoe hij de Club van Rome neer probeert te zetten als een clubje doemdenkers. Een karikaturaal beeld, zoals blijkt uit het artikel uit 1999 van Wout Woltz in het NRC, waar Bolkestein nota bene zelf naar verwijst. Een citaat:

Het was een van de misverstanden die de Club van Rome, door het vroegtijdige lek en een niet zo handig publiciteitsbeleid, zelf opriep. Het hardnekkigste misverstand was vermoedelijk, dat er sprake was van een voorspelling.

Dat was Grenzen aan de Groei niét. Het rapport liet alleen zien, wat een aantal ontwikkelingen in de wereld teweeg zou brengen als er niets zou veranderen. (…) Het veelgehoorde verwijt dat dit programma geen rekening hield met menselijke aanpassing en prijsmechanismen was dan ook niet terecht. Die pretentie had het rapport niet, hoewel de sombere toonzetting een noodlotstemming opriep.

De realiteit is dat de Club van Rome de wereld een spiegel voorhield. En dat heeft effect gehad, want sinds de jaren ‘70 van de vorige eeuw zijn we ons veel meer bewust geworden van de eindigheid van voorraden van grondstoffen, en van de kwetsbaarheid van natuur en milieu. We zijn er dus ook rekening mee gaan houden. De waarschuwingen van de Club van Rome hebben gewerkt. Natuurlijk had men, achteraf bezien, sommige zaken beter aan kunnen pakken. Zoals het publiciteitsbeleid: meer aandacht voor onzekerheden en nuances zou zeker niet slecht zijn geweest. Maar dat kan toch geen reden zijn om nu, 45 jaar later, nog maar eens volledig voorbij te gaan aan al die onzekerheden en nuances?

Iets vergelijkbaars geldt voor de suggestie dat zure regen een paniekverhaal zou zijn dat zomaar uit zichzelf verdwenen is. Niets is minder waar. De waarschuwingen uit de jaren ‘80 zijn serieus genomen door te politiek, waardoor het probleem grotendeels is opgelost. Het Nederlandse beleid is in gang gezet door ministers uit Bolkesteins eigen partij – Winsemius en Nijpels – in kabinetten waar hij zelf deel van uitmaakte.

Het VN-klimaatpanel IPCC wordt ook nog even aangepakt, vanwege een tikfoutje in een rapport van 10 jaar geleden en een (in eerste instantie) wat onhandige reactie daarop van de toenmalige voorzitter Pachauri. Dat Pachauri alweer twee jaar geleden afgetreden is als IPCC-voorzitter is Bolkestein al helemaal ontgaan. En wat te denken van de suggestie dat Pachauri of het IPCC kritische wetenschappers zou straffen voor hun houding? Het IPCC, of welke organisatie dan ook, heeft geen enkele mogelijkheid om zoiets te doen. Als er al eens pogingen zijn gedaan om wetenschappers te straffen of te vervolgen vanwege hun wetenschappelijke opvattingen, dan zijn juist wetenschappers die de mainstream steunen het mikpunt. Vraag het bijvoorbeeld eens aan Michael Mann. De heksenjacht op Mann laat zien uit welke hoek de “politisering van de klimaatwetenschap” werkelijk afkomstig is.

En dan komt zowaar “de hiatus” nog maar een keer voorbij. Op zich klopt de bewering van Bolkestein dat de klimaatwetenschap zegt dat men die periode van relatief weinig opwarming niet heeft geprojecteerd. Maar diezelfde wetenschap zegt daar wel bij dat natuurlijke schommelingen in de temperatuur over een periode van één of enkele decennia weliswaar niet ver vooruit te voorspellen zijn, maar dat dat nog niet betekent dat ze niet worden begrepen. En dat dergelijke schommelingen zeker niet verward moeten worden met de langetermijntrend, die het gevolg is van de stijgende broeikasgasconcentraties. Die langetermijntrend is onverminderd: naar boven. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een feit dat Bolkestein vergeet te vermelden: we hebben inmiddels drie opeenvolgende jaren met een nieuw temperatuurrecord gehad.

De belangrijkste omissie in zijn verhaal is misschien wel dat hij volledig voorbijgaat aan alle traagheden in het systeem. We kunnen het gebruik van fossiele brandstoffen niet van het ene op het andere moment stoppen. Zo’n energietransitie kost jaren, of decennia, en dus is het van groot belang om er op tijd aan te beginnen. En dan zitten er ook nog eens traagheden in het klimaatsysteem zelf. De gevolgen van de huidige emissies worden pas over enkele decennia in hun volle omvang merkbaar. Regeren is vooruitzien. Als dat devies ergens opgaat, dan is het wel met betrekking tot het klimaat. Ook een gepensioneerd politicus zou dat moeten kunnen begrijpen.