De onheilsprofeet, het andere uiterste in het klimaatdebat

Als we hier kritiek hebben op iemand die het niet zo nauw neemt met de feiten of de wetenschap rond het klimaat en klimaatverandering, dan gaat het vrijwel altijd om iemand die de menselijke invloed op het klimaat ontkent of minimaliseert, of die de gevolgen ervan bagatelliseert. Goed, incidenteel is er wel eens een politicus die de verwachte zeespiegelstijging veel te hoog inschat, en er komt wel eens iemand voorbij die zich heel nadrukkelijk op worst-case scenario’s richt, maar dat zijn uitzonderingen. Toch is het niet zo dat we dat ene uiterste bewust opzoeken om op te reageren. We komen het gewoon regelmatig tegen, in de media bijvoorbeeld, of in de politiek. Het andere uiterste veel minder.

Een kanttekening: worst-case scenario’s of staartrisico’s zijn wetenschappelijk interessant en relevant vanuit het oogpunt van risicomanagement. En dus kunnen ze ook nieuwswaardig zijn. Waarbij het wel de vraag is tot hoever dat het geval is – hoe onwaarschijnlijk moet iets zijn om het niet meer als scenario te beschouwen dat serieus te nemen is – en wat de goede toon is om erover te berichten. Mijn antwoord daarop is: ik weet het niet. Het enige dat ik daarover weet is dat het onmogelijk is om het voor iedereen goed te doen. Zolang er bij zulke scenario’s duidelijk wordt aangegeven dat het geen harde voorspelling is, maar dat de kans dat het werkelijk gebeurt juist klein is, is een bericht erover in principe niet in strijd met de wetenschap.

Als een worst-case scenario wordt gepresenteerd als een onontkoombare ontwikkeling wordt de wetenschap wel geweld aangedaan. En wanneer er nog een flinke schep bovenop zo’n scenario wordt gedaan is dat ook het geval. Er zijn mensen die zulke verhalen ophangen, maar ze trekken daarmee, zoals gezegd, niet veel aandacht. Ze komen op dit blog daarom ook maar weinig aan de orde. Maar het is best interessant om ook eens te kijken hoe er aan die uiterste zijde gedacht en geredeneerd wordt. Het is immers ook een stem in het klimaatdebat.

Toen enkele weken geleden een bezoeker van dit blog ons een mailtje stuurde met niet alleen de vraag of we wel eens van Guy McPherson hadden gehoord, maar ook met het aanbod om een boek van hem op te sturen, ben ik op dat aanbod ingegaan. De afgelopen weken heb ik me door dat niet al te dikke boek heen geworsteld. McPherson is de naam die in de Engelstalige klimaatblogosfeer meestal wordt genoemd als voorbeeld van het andere uiterste. Michael Tobis heeft enkele jaren geleden eens een lang stuk geschreven met weerleggingen van McPherons claims. En Michael Mann noemde hem als iemand wiens doemverhalen net zo schadelijk kunnen zijn als ontkenning.

Ik was dus voorbereid op een hele hoop onwetenschappelijke nonsens toen ik aan het boek, met de titel “Only Love Remains: Dancing at the Edge of Extinction”, begon. Dat is uiteindelijk best meegevallen. Niet omdat McPherson meer wetenschappelijke inzichten heeft geaccepteerd. Maar omdat het klimaat niet het belangrijkste onderwerp van het boek is. Het hoofdonderwerp van Guy McPherson is: Guy McPherson. En hij is diep onder de indruk van zijn hoofdonderwerp. In zijn jonge jaren was de McPherson uit het boek natuurlijk de quarterback van het lokale football-team. Hij redde een vriendinnetje van zijn zus van de verdrinkingsdood en hielp bij het bestrijden van bosbranden. Vervolgens werd hij een briljante student, die zich ontwikkelde tot topwetenschapper in misschien wel het meest complexe en belangrijkste wetenschapsgebied: natuurbescherming. En hij was ook nog eens een geweldige docent die een diepe en blijvende indruk maakte op zijn studenten. Na zijn vrijwillige vertrek van de universiteit (waar overigens wel een complot achter zat van de “deep state”; details geeft het boek niet) begon hij een boerderij en was hij binnen twee jaar een expert in het maken van mozzarella. En feta. En parmezaan. En ondertussen bleef hij levens veranderen van de mensen die naar hem wilden luisteren.

McPherson vindt zichzelf ook volkomen integer en laat niet na om dat keer op keer te melden. Hij presenteert zichzelf daarbij als iemand die alles opoffert voor die integriteit: zijn huwelijk, zijn vrienden, zijn wetenschappelijke carrière en reputatie, zijn comfortabele leven; en hij krijgt bakken met kritiek over zich heen, die in zijn ogen altijd oneerlijk en onredelijk is. Maar hij laat zich niet afremmen door al die tegenspoed en tegenstand! McPherson profileert zich op het karikaturale af als strijder, held, en zelfs martelaar voor zijn waarheid. Die, te oordelen naar dit boek, vooral bestaat uit zijn eigen heldendom en martelaarschap. Het wordt op die manier wel erg moeilijk om de persoon en de boodschap van elkaar te scheiden. Iets waar hij in zijn boek juist voor pleit en waar wij op dit blog meestal ook best voor te vinden zijn.

Dat de egomanie er zo vanaf druipt is ook niet zo handig omdat McPherson de rest van de wereld meermaals hoogmoed verwijt. Ik zie vooral een bevestiging van een patroon dat ook aan dat andere uiterste in het klimaatdebat waarneembaar is: de omvang van het ego is omgekeerd evenredig met de kwaliteit van de argumenten. De manier waarop critici worden afgeschilderd is ook bekend: ze zijn dom of naïef, of anders deugen ze niet. En ze zouden nooit op de inhoud ingaan, een verwijt dat volkomen onterecht is, zie bijvoorbeeld de lange lijst van inhoudelijke kritiekpunten van Michael Tobis waar ik eerder al naar verwees, of blogs van Scott Johnson of James Renwick. Dat er zo hier en daar een complottheorie voorbijkomt had ik al gesignaleerd, dus ook op dat punt lijkt McPherson op dat andere uiterste.

En er is nog een overeenkomst met veel pseudosceptici. McPherson lijkt niet uit de voeten te kunnen met wetenschappelijke onzekerheid. En daarom ook niet met de onzekerheid in toekomstprojecties die daar direct mee samenhangt. Hoop voor de toekomst is irrationeel, vindt hij. Het is een lang verhaal, waarin sterk de indruk wordt gewekt dat rationaliteit altijd zekerheid biedt. Het tegendeel is het geval: echte rationaliteit begint natuurlijk juist met het besef dat absolute zekerheid niet bestaat, zeker niet over de toekomst.

McPherson doet dat niet. McPherson vindt zichzelf dé autoriteit op het gebied van abrupte klimaatverandering die volgens hem op korte termijn tot het uitsterven van de mens leidt. Hij meent dat we als mensheid hooguit nog een jaar of 10 hebben en dat het dan helemaal over is. Een interessante vraag: kan iemand een autoriteit zijn op een onzin-onderwerp? Is Jomanda een autoriteit op het gebied van spirituele genezing?

Zoals gezegd heeft McPherson het in zijn boek nauwelijks over het klimaat. Maar in het eerste hoofdstuk licht hij wel een tipje van de sluier op over zijn argumentatie. Daarbij zoekt hij steeds de uiterste grens op van wat volgens de wetenschap in het ergste geval mogelijk zou kunnen zijn, of hij gaat daar zelfs overheen. Enkele voorbeelden:

  • Hij beweert dat het al 1,7°C warmer is dan aan het begin van de industriële revolutie. De klimaatwetenschap houdt het op ongeveer 1°C.
  • Het verschil tussen de pre-industriële en huidige temperatuur zou al groter zijn dan het verschil tussen ijstijden en interglacialen, dat volgens McPherson maar 1,5°C zou zijn. Klimaatreconstructies komen uit op een verschil in de orde van grootte van 5°C.
  • Aerosolen zouden nog 1°C opwarming door het versterkte broeikaseffect maskeren. Hoe groot de invloed van aerosolen is is een van de meest onzekere factoren in de klimaatwetenschap, maar dat het zo groot is is onwaarschijnlijk. Bovendien suggereert McPherson dat die extra graad opwarming ergens in de komende jaren binnen een periode van 6 weken zal plaatsvinden. Een absurd scenario: het is gebaseerd op de onzinnig aanname dat alle emissies van aerosolen op de hele wereld van het ene op het andere moment stoppen.
  • Versterkende terugkoppelingen in het klimaatsysteem die al meegenomen zijn in projecties van de wetenschap telt hij nog een keer op bij de verwachte opwarming. Hij telt ze dus dubbel.
  • Een worst-case scenario over enorme methaan-emissies uit de poolgebieden die in de verre toekomst (eind deze eeuw of later) zouden kunnen optreden wordt bij McPherson iets waarvan vaststaat dat het in de komende 5 tot 10 jaar zal gebeuren.

Dat alles verwerkt hij tot een doemscenario waarin de menselijk beschaving ten onder gaat, met als gevolg dat uiteindelijk onze technologie zich tegen ons keert. Bijvoorbeeld via meltdowns van alle kerncentrales ter wereld.

Wat opvalt is dat het meest voor de hand liggende scenario waarmee de mensheid zichzelf van de aardbodem zou kunnen vagen niet wordt genoemd: een wereldomvattende kernoorlog. Mij lijkt dat nog het minst onwaarschijnlijke scenario voor ons uitsterven. Maar het lijkt niet te passen in het wereldbeeld van McPherson. Voor hem zijn technologische en economische ontwikkeling Het Kwaad. Blijkbaar kan het niet anders, of moet ook dat kwaad de oorzaak van ons einde zijn.

De beste zin uit het boek is waarschijnlijk deze: “I started with nothing, and I still have most of it left.” Die is gepikt. Zonder bronvermelding. Best slordig, voor iemand die zo hoog opgeeft over zijn eigen integriteit.

Advertenties

40 Reacties op “De onheilsprofeet, het andere uiterste in het klimaatdebat

  1. Bob Brand

    Hi Hans,

    Dank voor dit goede blogstuk!

    Ik heb het boek van McPherson niet gelezen en had ook niet bepaald de indruk dat er veel uit te leren zou zijn, waar het de klimaatwetenschap zelf betreft. De ‘McPherson-kunde’ komt er wel aan de orde, althans dat maak ik op uit je bespreking.

    Seasick Steve kende ik nog niet. Lijkt me fijne muziek om op te zetten tijdens het lezen van:

    Down to the deep – The Ocean’s Biological Pump. 🙂

  2. Iek de Pagter

    Guy McPherson aan de tand gevoeld ‘down under’.

  3. Hans Custers

    Iek,

    Ik heb je laatste reactie verwijderd, omdat hij in strijd was met twee van onze huisregels:
    – Blijf bij het onderwerp: on-topic
    – Geen linkdump: reacties die alleen maar bestaan uit een of meerdere links naar lange of allang weerlegde verhandelingen, blogs of video’s worden verwijderd

  4. Iek de Pagter

    Hans,
    Begrijpelijk en je goed recht.
    Ivar Giaever is het tegenovergestelde van een alarmist en ‘Global Warming’ is off-topic

  5. Iek de Pagter

    En Ivar is slaapverwekkend saai..

  6. Iek de Pagter

    Hans,
    Kun je in je stuk over Guy McPherson niet beter verwijzen naar zijn pagina op en.wikipedia.org of nl.wikipedia.org in plaats van die op rationalwiki.org?
    Een stuk dat iemand onderuit haalt door te verwijzen naar oncontroleerbare roddel over zijn privéleven (zie onder het kopje Followers) is een ‘ad hominem attack’ en off-topic.
    Het gaat erom of de argumenten van Guy McPherson hout snijden of niet. Of hij privé schuttingtaal gebruikt lijkt me niet relevant.

  7. G.J. Smeets

    Hans,
    Interessant verslag van je leeservaring. Ik kende (het boek van) de man niet en op grond van je verslag laat ik het ook maar zo. Wat ik in je stuk eigenlijk het meest interessant vind is wat je in je ‘kanttekening’ stelt:
    “…hoe onwaarschijnlijk moet iets zijn om het niet meer als scenario te beschouwen dat serieus te nemen is – en wat de goede toon is om erover te berichten. Mijn antwoord daarop is: ik weet het niet.

    Me lijkt dat de correcte toon voor hoogst onwaarschijnlijke scenario’s die van de science fiction is. Met dien verstande dat de fiction voorstelbaar wordt gepresenteerd en de science fysisch acceptabel c.q. niet onmogelijk is.

    Los daarvan heeft science fiction een epistemologische functie, het maakt gevoelig voor het concept ‘onvermoede mogelijkheden’. En dat is uiteraard handig in risico-analyses.

  8. Iek de Pagter

    Citaat uit bovenstaand artikel van Hans Custers:

    Als een worst-case scenario wordt gepresenteerd als een onontkoombare ontwikkeling wordt de wetenschap wel geweld aangedaan. En wanneer er nog een flinke schep bovenop zo’n scenario wordt gedaan is dat ook het geval. Er zijn mensen die zulke verhalen ophangen, maar ze trekken daarmee, zoals gezegd, niet veel aandacht.

    De link verwijst naar een artikel in The Guardian met bovenaan een foto van glacioloog Peter Wadhams.
    Sinds ik in 2016 zijn boek “A Farwell to Ice” las, zal ik het niet in mijn hoofd halen hem te bestempelen als iemand die de wetenschap geweld aan doet. Met een indrukwekkende lijst wetenschappelijke publicaties op zijn naam is hij als een autoriteit op het gebied van glaciologie te beschouwen.

    Ook Peter Wadhams wordt als alarmist bestempeld (en doorgaans genegeerd door de media). Hij ‘voorspelde’ dat de Noordelijke IJszee in september (2016) mogelijk al ijsvrij zou zijn. En aangezien dat niet gebeurde verloor hij zijn publieke geloofwaardigheid. Terecht?

    Zie zijn presentatie tijdens COP24 in Polen op 11 december 2018.

    Titel en commentaar op UPFSI-youtubekanaal:
    “Peter Wadhams – Onderschattingen van IPCC en Politieke Lafaards”
    “Dr. Peter Wadhams maakt het probleem pijnlijk inzichtelijk. Het IPCC blijft het probleem op een beroemde manier onderschatten, zelfs in het meest recente ‘urgente’ rapport. De politici blijven lafaards, zelfingenomen en ‘corrupt’, en dienen eerst de ‘fictieve personen’ (bedrijven) op een dagelijkse basis. Om de paar jaar gaan we door de ‘democratie’-poppenkast, terwijl we in feite in een door geld gedreven samenleving leven. We verkeren in een belabberde staat, en de klimaatonderhandelingen zijn onoprecht en helaas gedoemd te mislukken. Valse beloften zijn het kenmerk van politici. Maar het IPCC kan hier iets aan verbeteren door het klimaatprobleem van de afgelopen kwarteeuw niet langer te onderschatten in haar boodschappen.”

  9. Iek de Pagter

    Peter Wadhams “A Farewell to Ice – A Report From The Arctic”, Penguin Books, ISBN 978-0-141-00941-3.
    The Guardian noemt hem een ‘genuine climate alarmist’,
    Voor mij klinkt klokkenluider sympathieker dan alarmist. Don’t shoot the messenger!

  10. Hans Custers

    Iek,

    Je zegt:

    Hij ‘voorspelde’ dat de Noordelijke IJszee in september (2016) mogelijk al ijsvrij zou zijn. En aangezien dat niet gebeurde verloor hij zijn publieke geloofwaardigheid. Terecht?

    Wat mijn betreft is het terecht dat hij niet geloofwaardig wordt gevonden en bekritiseerd wordt door veel wetenschappers. Hij voorspelt al jarenlang keer op keer dat het zeeijs in het Noordpoolgebied binnen enkele jaren helemaal verdwenen is. Niet als worst-case, maar als onafwendbaar scenario. Dat is simpelweg niet in overeenstemming met wat de meeste deskundigen verwachten. En de voorspellingen die hij deed zijn ook niet uitgekomen.

    Met zijn overdreven voorspellingen verliest hij zijn geloofwaardigheid en bovendien ondergraaft hij de geloofwaardigheid van de hele klimaatwetenschap. Overdreven verhalen zoals die van Wadhams worden immers door pseudosceptici aangegrepen om de hele wetenschap in diskrediet te brengen.

    Het lijkt me zeker niet terecht om hem klokkenluider te noemen. De verwachtingen van de wetenschap worden gepubliceerd, door het IPCC en door andere wetenschappelijke organisaties. Er zijn dus geen klokkenluiders nodig om die informatie naar buiten te brengen.

  11. Iek de Pagter

    Hans,
    Je vindt ‘dus’ dat de geloofwaardigheid van de IPCC boven alle kritiek is verheven (geen klokkenluiders nodig), maar dat Wadhams de geloofwaardigheid van de hele klimaatwetenschap ondergraaft… omdat hij stelt dat het ’s zomers (medio september) ijsvrij worden van de Noordelijke IJszee onontkoombaar is?
    Wat zegt de IPCC daarover precies en wat zegt Wadhams? Interessant om dat eens wat nader te bekijken.

  12. G.J. Smeets

    Iek de Pagter,
    Wat IPCC en wat Wadhams precies zeggen over het ijsvrij worden van de Noordpool kun je zelf opzoeken. En Hans heeft niet gezegd dat de geloofwaardigheid van IPCC boven alle kritiek verheven is maar integendeel dat die geloofwaardigheid door iedereen kritisch te checken is.

  13. Iek de Pagter

    Was het maar waar dat ‘de geloofwaardigheid van de IPCC door iedereen kritisch te checken’ is. Het probleem is juist dat dat alleen kan worden gedaan door een beperkt aantal mensen met voldoende natuurwetenschappelijke basiskennis en veel vrije tijd. De rest van die ‘iedereen’ moet blindvaren op het ‘gezag’ van anderen.

  14. G.J. Smeets

    Iek de Pachter,
    tja, iets checken kan alleen als je enig verstand van zaken hebt. Zo niet dan moet je vertrouwen op de info van iemand waarin je vertrouwen hebt. Zo simpel is het.

  15. Hans Custers

    Iek,

    Niets of niemand is boven alle kritiek verheven, ook het IPCC niet. Ik vind het een beetje flauw dat je me zoiets in de mond legt.

    Feit is wel dat het iPCC volgens zorgvuldige en transparante procedures werkt, dat er peer review en open review van de rapporten plaatsvindt, dat het geleverde commentaar in die review-rondes ook wordt gepubliceerd, dat eventuele fouten of slordigheden die na publicatie in een rapport worden gevonden opgenomen worden in een lijst van errata. Ik zou zo gauw niet weten hoe het nog transparanter en zorgvuldiger zou moeten.

    Wadhams zegt niet alleen dat de Noordelijke IJszee ooit ijsvrij zal worden, hij roept al jarenlang dat dat binnen enkele jaren zal gebeuren. Daarover is hij regelmatig bekritiseerd door collega’s, voorspellingen die hij heeft gedaan zijn bovendien niet uitgekomen, maar hij lijkt zich van dat alles maar bar weinig aan te trekken. Dat heeft allemaal niets met klokkenluiden te maken.

  16. “Hij meent dat we als mensheid hooguit nog een jaar of 10 hebben en dat het dan helemaal over is”
    Wel voor het eerst dat ik dat lees, daarvoor was de periode langer.

  17. lieuwe hamburg

    https://www.vn.nl/de-naderende-uitstervingsgolf-hoe-vertel-je-het-je-kinderen/

    Goed, het is alweer een iets ouder artikel van Ed Croonenberg in Vrij Nederland en behoorlijk pessimistisch maar vandaag las ik een stuk van hem (Ed) in de Maarten. Een klein onderdeel ging over “Boreale klimaatfeiten”. Hij had het over zuurstofisotopen 160 en 180 en bewijs voor antropogene opwarming. Kunnen jullie mij iets wijzer maken? (Custers, Brand etc.)

  18. Hans Custers

    Lieuwe,

    De verhouding tussen die zuurstofisotopen wordt gebruikt als indicatie van de temperatuur in paleoklimatologisch onderzoek. Zie bijvoorbeeld Wikipedia of de website van NASA.

    Hoe het dan precies bewijs zou zijn voor antropogene opwarming weet ik niet.

  19. Willem Schot

    Mensheid uitsterven?

    Nee, want onkruid vergaat niet. Vanuit de aarde gezien is de mens een organisme dat zo hard woekert dat alles er onder lijdt, ook de mensheid zelf. Het zal echter niet gemakkelijk gebeuren dat een soort door woekering of eigen biologisch succes uitsterft. Dat had Mc Pherson als evolutiebioloog toch moeten weten.

    Door eigen succes ten onder gaan zien we echter wel als cultuurverschijnsel en dat is toch wat dreigt in de worst scenario’s van de gevolgen van de klimaat verandering. Als het helemaal fout gaat komen er grote oorlogen als gevolg van rampen en schaarste door de klimaatveranderingen. Daardoor kan heel wat kapot gemaakt worden van wat we nu hebben opgebouwd aan cultuur en kennis. Daarna moet je dan opnieuw beginnen in een soort duistere middeleeuwen. Dit fenomeen van de ondergang van beschavingen is vaak voorgekomen in de geschiedenis. Het einde van het Romeinse rijk is daarvan een bekend voorbeeld.

    Echter thans zijn onze (technische) inzichten over de gehele aarde verspreid en vastgelegd in subtiele informatie dragers. Iets dergelijks kan je niet zomaar wegvagen. Bovendien is de kern van onze beschaving, onze technologie voor iedereen aantrekkelijk. Ook de vijanden van onze cultuur (IS) maken er gretig gebruik van.

    Wat ik wel zie is dat onze cultuur inhoudelijk snel verandert en ik verwacht nog snellere verandering waarbij ook fundamentele dingen, waar men nu nog sterk aan hecht, zullen verdwijnen. Dit geldt oa voor onze economische principes. Het zal wat dat betreft weer worden zoals het altijd geweest is: communisme. Hierdoor kan men opnieuw, zoals in de prehistorie, komen tot aanpassing aan en in evenwicht zijn met de natuur en met elkaar. Als men dat ziet als de ondergang dan is dat kortzichtig. Deze veranderingen zijn nodig om ons beter aan te passen aan de natuur, die we veranderen oa door de emissies, maar ook om als mensheid te kunnen (over)leven in dit technologisch tijdperk.

  20. lieuwe hamburg

    @Hans,

    Bedankt voor de link, had ik zelf even moeten opzoeken…
    Hij gebruikte het meer als indirect bewijs. Zijn tekst letterlijk:
    “Klimaatsceptici ontkennen niet dat de aarde opwarmt of dat de hoeveelheid CO2 toeneemt in de atmosfeer, aangezien dat gewoon gemeten wordt. Ze wijten de opwarming echter aan natuurlijke cycli en ontkennen het verband tussen opwarming en CO2.” De tekst gaat verder om vervolgens te eindigen met die zuurstofisotopen en de link met een gehalte aan broeikasgassen.

    De kop boven het artikel is “Na ons de zondvloed” (Klimaatvoorspellingen waarin Nederland nog in deze eeuw dreigt onder te lopen, worden steeds reëler. Vormt technologie de oplossing, of kunnen we ons land maar beter evacueren?)

  21. Bob Brand

    Beste Iek de Pagter,

    Peter Wadhams was in het verleden een belangrijk oceanograaf en klimaatwetenschapper. Naarmate hij op hogere leeftijd kwam, is hij echter steeds meer ongeloofwaardige projecties gaan verspreiden, zoals zijn idee dat de Noordelijke IJszee al in 2016 ijsvrij zou kunnen zijn (althans in september).

    Die prognose van hem werd en wordt niet gedeeld door de grote meerderheid van de Arctische onderzoekers. Het klopte dan ook van geen kant.

    Wél is het zo dat nogal wat van de oudere modellen uit IPCC AR4 (2007) ‘achterliepen’. In de werkelijkheid gaat de afname van Arctisch zee-ijs een stuk sneller dan in die modellen:

    Nu was 2012 wel een forse uitschieter, maar toch.

    Wadhams heeft dus geen gelijk gekregen, maar tegelijkertijd onderschatte IPCC AR4 het tempo van het slinken van het Noordpool-ijs. Nieuwere modellen lijken het een stuk nauwkeuriger te doen, die wijzen op ca. 2060 á 2080 voor de eerste ijsvrije zomers op de Noordpool. Het is na te lezen op het uitstekende Arctic Sea Ice blog van Neven:

    https://neven1.typepad.com/blog/2012/09/models-are-improving-but-can-they-catch-up.html

  22. Lennart van der Linde

    Hi Bob, je zegt:
    “Nieuwere modellen lijken het een stuk nauwkeuriger te doen, die wijzen op ca. 2060 á 2080 voor de eerste ijsvrije zomers op de Noordpool.”

    Bedoel je met “zomer” meerdere maanden ijsvrij? Of een ijsvrije september, zoals volgens mij meestal bedoeld wordt? In dat laatste geval zou het toch wel een stuk eerder kunnen gebeuren, volgens bv:
    https://en.wikipedia.org/wiki/Arctic_sea_ice_decline#Ice-free_summer

    Screen & Deser 2019 verwachten een eerste ijsvrije september ergens tussen circa 2030-2050:
    https://news.agu.org/press-release/ice-free-arctic-summers-could-happen-on-earlier-side-of-predictions/

    “There are different climate models used by researchers to predict when the first ice-free Arctic September will occur. Most models project there will fewer than 1 million square kilometers of sea ice around the middle of this century, but projections of when that will occur vary within 20-year windows due to natural climate fluctuations. The climate model used in the new study predicts an ice-free Arctic summer sometime between 2030 and 2050, if greenhouse gases continue to rise. By accounting for a long-term warming phase in the tropical Pacific, the new research shows an ice-free Arctic is more likely to occur on the earlier side of that window, closer to 2030 than 2050.”

    Notz & Stroeve lijken bij de huidige CO2-uitstoot een circa 5% kans te schatten dat al rond 2030 een ijsvrije september mogelijk is en een circa 95% kans rond 2043:
    https://link.springer.com/article/10.1007/s40641-018-0113-2

    “the Arctic Ocean can be expected to be nearly ice-free in 5% of all years for 500-Gt future CO2 emissions and in 95% of all years for 1100-Gt future CO2 emissions […] Based on current emission rates of about 40-Gt CO2 per year, these findings imply a substantial likelihood of an ice-free Arctic Ocean during summer before mid-century.”

  23. Lennart van der Linde

    Ik bedoelde 95% kans rond 2045 (ipv 2043).

  24. Bob Brand

    Hallo Lennart,

    Ik dacht eerder aan de CMIP5 simulaties die voor IPCC AR5 gemaakt zijn:

    Deze grafiek komt uit een publicatie van Serreze en Meier (NSIDC) uit 2018:

    http://www.appstate.edu/~perrylb/Courses/5015/Readings/Serreze&Meyer_2018.pdf

    In hun Figuur 6 kan je zien dat de ‘extent’ van het zeeijs in September nogal hevig schommelt rond de lange-termijn trend. Het lijkt me dan ook best voorstelbaar dat, terwijl de lange-termijn trendlijn nog niet op nul uitkomt, er al eerder jaren zullen gaan zijn waarbij de schommelingen ertoe leiden dat we een ijsvrije September gaan zien.

    Het jaar daarop is er dan soms wél weer even ijsbedekking. Dan gaan de ‘usual suspects’ roepen dat er een zogenaamd ‘herstel’ is. 😉

    Overigens heeft nu ook al gevolgen, die afnemende ijsbedekking. De impacts beginnen niet plotsklaps pas op het moment dat het laatste ijsblokje is weggesmolten.

  25. lieuwe hamburg

    Beste Willem,

    Met je reactie in een ander draadje suggereer je dat we een probleem gemakkelijk kunnen oplossen. Alleen ons vlieggedrag vereist al immense inspanningen.
    https://www.eco-reizen.nl/achtergrond/co2-compensatie-eist-nieuw-bos-ter-grootte-van-4-keer-nederland/

    Zullen we die Romeinen even vergeten? Voor je het weet begint hier iemand over Vikingen!

  26. Lennart van der Linde

    Hoi Bob,
    Ok, dus die figuur is blijkbaar gebaseerd op Stroeve et al 2012. De vraag is misschien hoe actueel die nog is, gelet op bv de twee recentere studies die ik hierboven aanhaalde, waaronder Notz & Stroeve 2018. Maar verder eens met je punten.

  27. Willem Schot

    Dag Lieuwe,

    CO2 opname door fotosynthese en de conservering van koolstof in de bodem is zeker niet binnen Nederland te realiseren als compensatie voor onze emissies. Nederland is dan ook een van de dichtstbevolkte landen ter wereld. Dit is echter een ander onderwerp.

    Wat hier wel aan de orde is, is een mogelijke (gedeeltelijke) ondergang van onze cultuur door catastrofale mondiale klimaatveranderingen. Als je daar iets meer over wil weten is het zinvol om ook in de geschiedenis te duiken met de vragen hoe en waardoor gingen de oude culturen ten onder.

  28. G.J. Smeets

    Willem,
    Hier een citaat:
    “So for the state of the world today, how do we prioritize what’s going on in the world? We have to avoid a nuclear holocaust. If we have a nuclear holocaust, we’re finished, even if we solve climate change. We have to solve climate change because if we don’t solve climate change but we deal with a nuclear holocaust, we’re finished. If we solve climate change and don’t have a nuclear holocaust but we continue with unsustainable resource use, we’re finished. And if we deal with the nuclear problem and climate change and sustainable use, but we maintain or increase inequality around the world, we’re finished. So, we can’t prioritize. Just as a couple in a marriage have to agree about sex and children and in-laws and money and religion and politics. We got to solve all four of those problems.”

    Aldus prof. Jared Diamond (UCLA) in een recent interview. Zie
    http://nymag.com/intelligencer/2019/05/jared-diamond-on-his-new-book-upheaval.html

    Prof. Diamond heeft onderzoek gedaan naar de rol van klimaat- en miljeu-factoren bij succes en ondergang van diverse civilisaties. In het interview komen zijn publicaties kort aan bod.

  29. Willem Schot

    Dag G.J. Smeets,

    Bedankt voor je link

    “Jared Diamond: There’s a 49 Percent Chance the World As We Know It Will End by 2050”.

    The ‘world’ is hier dan “the network of civilisation” dus sociaal economische structuren waar wij nu nog aan hechten. Hoe dat eigenlijk zit en waar het precies fout gaat, daarover wordt dus nog niet hardop gesproken. Dat is nog taboe, hier en in Amerika nog meer. Hij maakt dus al wel duidelijk dat we diverse problemen moeten oplossen, zoals het klimaat, de nucleaire bewapening en het sociaal onrecht allen als obligate condities, onmisbare voorwaarden voor het voortbestaan en de verdere ontwikkeling van de samenleving tijdens het leven van onze kinderen en kleinkinderen. Toch al wel heel intensief. Dit betekent wel revolutie, alleen waarschijnlijk niet zo gewelddadig als de Franse en Russische revoluties. Toen was er sprake van een harde bovenlaag, die niet wilde aanpassen en veranderen naar de nieuwe eisen des tijds. Nu raakt de bovenlaag verzwakt en beseffen velen van de economische machthebbers dat het zo niet verder kan. Naar verwachting komt er een soort ineenstorting van bovenaf, vergelijkbaar met de ineenstorting van de Sowjet-Unie.

  30. G.J. Smeets

    Willem,
    “Hoe dat eigenlijk zit en waar het precies fout gaat, daarover wordt dus nog niet hardop gesproken. Dat is nog taboe, hier en in Amerika nog meer.”

    Nee hoor, de risico’s van gecombineerde gevaar-factoren zijn al heel lang onderwerp van de IPCC rapportages. En van congressen in diverse academische disciplines. En van talloze denktanks. En van individuele onderzoekers. Er is geen taboe, en zeker niet in USA. Ik herhaal, er is geen taboe.

  31. @Willem,

    “Jared Diamond: There’s a 49 Percent Chance the World As We Know It Will End by 2050”.
    Dat zal best, maar wat zegt dat?
    Hij heeft met ‘Collapse’ een bepaalde indruk gemaakt, maar dat zijn allemaal samenlevingen uit het verleden. Je kan ernaar kijken, maar met nu zijn er ook heel grote verschillen.

  32. Willem Schot

    Dag G.J. Smeets,

    Er is geen officieel taboe, maar toch is de bon ton binnen de samenleving bepalend voor wat wetenschappers schrijven en onderzoeken binnen de sociale wetenschappen. Die ongeschreven normen zijn nu anders als in 1945 en die zullen in 2075 opnieuw anders zijn. Bijvoorbeeld een economische beschrijving maken die uitgelegd kan worden als communistische propaganda is niet handig voor je carrière, denk ik. Bij de natuurwetenschappen en dus IPCC reportage ligt dat gemakkelijker. Ook daar zeg je echter niet zomaar dat de dreigende klimaatverandering het gevolg is van het verderfelijke individualisme en kapitalisme uit het Westen. Dat is dan ook niet de taak van een natuurwetenschappelijke klimaatonderzoeker. Dat kan echter wel heel goed de gedachtegang zijn van veel mensen uit bijvoorbeeld India, of China, al zullen zij in het kader van de plaatselijke beleefdheid dit nooit zo openlijk naar voren brengen.

    Het probleem is ook dat je als neutrale klimaat onderzoeker wel allerlei risicofactoren kan beschrijven. Als er echter gevraagd wordt naar een oordeel over de te nemen maatregelen raakt dit aan de politiek. Als er dan in de samenleving structuren zijn die een rationele aanpak belemmeren dan heb je een probleem. Je moet dan eigenlijk vanuit je beroepsethiek fundamentele kritiek uiten over de samenleving.

  33. G.J. Smeets

    Willem,
    “…de bon ton binnen de samenleving bepalend voor wat wetenschappers schrijven en onderzoeken binnen de sociale wetenschappen.”

    Nee hoor. Net zomin als er een taboe is, is er een ‘bon ton’ die risico-analyserende onderzoekers voorschrijft wat ze onderzoeken. De lijst van praktiserende wetenschappers, onderzoeksjournalisten en academisch geschoolde leden van denktanks die aan elke ‘bon ton’ lak hebben is te lang om op te sommen.

  34. Bob Brand

    Hallo Frank,

    Uit het interview met Jared Diamond maak ik op dat het getal van 49% min-of-meer ‘tongue in cheek’ bedoeld is. Je kan immers geen falsifieerbare statistische bewering doen over het voortbestaan van één specifieke civilisatie, de onze.

    Het doet een beetje denken aan Judith Curry waar zij, na uit te wijden over het zogeheten onzekerheidsmonster, op elke vraag antwoordt: “Well, it may be true or not. Therefore, the likelyhood is 50% that global warming is true.”

    Een totaal onzinnige redenering en de 49% van Diamond lijkt me een grapje over dergelijke schattingen. Het interview is zeer de moeite waard:

    http://nymag.com/intelligencer/2019/05/jared-diamond-on-his-new-book-upheaval.html

    Ik ga het boek maar ’s bestellen, ‘Collapse’ was ook razend interessant. Het was bepaald geen negatief boek maar onderbouwt eerder dat — MITS een samenleving tot veranderen bereid is — het wel degelijk mogelijk is om ‘collapse’ te vermijden.

  35. lieuwe hamburg

    Willem,

    “Humus aanbrengen en inploegen zou ideaal zijn voor de CO2 sink. Men doet dat niet. Het is waarschijnlijk gemakkelijker en goedkoper om alleen maar grote hoeveelheden mest in het zand te injecteren. Dat moet men kwijt en daarvoor heeft men de grond, althans in Brabant: om van de overmaat mest af te komen, de omgekeerde wereld.”

    Het is je eigen tekst: Hierboven schrijf je dat Nederland te klein en te dicht bevolkt is. Volgens je eigen logica en reacties zou in een klein en dichtbevolkt land een provincie als Brabant al een significante oplossing kunnen bieden. Leg uit.

  36. Willem Schot

    Dag Lieuwe,

    Ik ga hiervoor even naar Open discussie voorjaar 2019

  37. G.J. Smeets

    Bob,
    Ik zie geen ‘tongue in cheek’ of ironie bij die 49% kans waar Jared Diamond het over heeft. Hij zegt:

    “…by 2050 either we’ve figured out a sustainable course, or it’ll be too late. […] The U.N., well bless it, but the U.N. isn’t sufficiently powerful, and therefore I feel pessimistic about our chances of solving big world problems.”

    Dat is de betekenis van die pessimistische 49% en hij zet er derhalve 51% optimisme tegenover waar hij vervolgens zegt:

    “But then, fortunately, I learned by talking with friends that the world does have a successful track record in the last 40 years about solving really complex, thorny problems. For example [delineating globally] coastal economic zones. And Smallpox.”

    Prof. Diamond is niet op zijn achterhoofd gevallen. Hij is fysioloog, evolutiebioloog en sociale geograaf. Hij weet als geen ander dat ‘elimination of smallpox’ en ‘delineating global coastal economic zones’ van een andere orde zijn dan klimaatverandering en de drie andere superwicked problems die hij in het interview noemt: dreigingen van nuclear holocaust, van unsustainability of resources en van inequality. Kortom, ik lees die 49% van prof. Diamond als een tactisch understatement van zijn boodschap.

  38. Bob Brand

    Hallo Goff,

    Prof. Diamond is niet op zijn achterhoofd gevallen.

    Waar heb ik iets anders gesuggereerd? Diamond weet dat je geen kansverdeling aan kan geven voor een eenmalige gebeurtenis, waar geen ‘priors’ van bestaan (wel voor andere civilisaties, niet voor een mondiale civilisatie zoals de onze).

    Als je de interviews bekijkt met Jared Diamond, begint hij ook te grinniken bij de “51%” vs. 49%:

    Het wil NIET zeggen dat Diamond op een-of-andere wijze de risico’s gering in zou schatten, integendeel. Maar de twee decimalen is bedoeld als grapje. Je zou net zo goed 99% of 1,123456% kunnen roepen, dat is al evenmin falsifieerbaar.

    Centraal staat de noodzaak te veranderen, om crises te kunnen overleven.

  39. G.J. Smeets

    Bob,
    “Je zou net zo goed 99% of 1,123456% kunnen roepen, dat is al evenmin falsifieerbaar.”

    Tja, laat me je ten eerste erop wijzen dat Jared Diamond het niet voor niets heeft over 51% kans dat de genoemde problemen worden opgelost. In het interview waarnaar je linkt (dank daarvoor) zegt hij op het eind letterlijk dat ALS de juiste keuzes worden gemaakt het DAN niet 51% maar 99% voor hem zou zijn. *Kennelijk* vindt hij dat het aan het maken van de juiste beleidskeuzes heel erg schort. Waarbij hij obligaat de open deur van ‘de hoop’ intrapt.

    Twee: met wetenschappelijk falsifieerbare uitspraken heeft e.e.a. uiteraard niet te maken, dat je daarover begint is afleiden. Het gaat in dit blogstuk over optimistisch en c.q. pessimistisch te zijn wat betreft de rol van de globale opwarming in de (dis)continuering van onze huidige civilisatie. Willem Schot had het hierboven over teloor gegane civilisaties. Ter info wees ik hem op een recente geschreven interview met Jared Diamond die daarin gespecialiseerd is en die *hoopt* dat zijn pessimisme gelogenstraft zal worden. Vandaar Diamonds spreekwoordelijke 49% / 51% ratio.

  40. Pingback: Wetenschap en duurzaamheidscommunicatie: 10 tips - Voor Straks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s